Offen­sief of defen­sief beleggen: wat is het verschil?

Door Henk Kras

Bij Stoic baseren we onze beleggingskeuzes niet alleen maar op dergelijke risicoprofielen. Die zijn immers gebaseerd op uw ‘gevoel’ en wij baseren ons liever gewoon op harde feiten. Volgens ons is het allerbelangrijkste feit uw looptijd: hoe lang kunt u uw geld missen? Dat is in feite de belangrijkste vraag die bepaalt of u offensief of defensief moet beleggen. Niet uw zogenaamde risicobereidheid op papier. Niet uw onderbuik. In deze blog leggen we uit waarom risicoprofielen vaak verwarrend zijn. En waarom uw looptijd echt het enige is wat telt.

Wat betekent offensief beleggen?

Offensief beleggen betekent dat u meer dan de helft van uw belegd vermogen in aandelen belegt. De rest zit in ‘veilige’ obligaties. Het idee: aandelen leveren op de lange termijn (veel) meer rendement op dan obligaties. Maar aandelenkoersen stuiteren dagelijks alle kanten op. Koersen kunnen flink stijgen, maar ook hard dalen. Er zijn crashes op de beurs. Dat maakt beleggen in aandelen zeer risicovol op de korte termijn.

Daarom is offensief beleggen in aandelen synoniem voor meer risico. U moet bereid zijn om verliezen te accepteren. Als u dat niet wilt of niet kunt, dan krijgt u van uw vermogensbeheerder een defensiever profiel.

Wat betekent defensief beleggen?

Defensief beleggen betekent dat u meer dan de helft van uw belegde vermogen in obligaties belegt. Obligaties gelden als veiliger. U leent geld uit aan een overheid of bedrijf en u krijgt daar rente voor. Die rente is van tevoren vastgesteld. Als de partij aan wie u dit geld leent betrouwbaar is, dan is dit dus een relatief risicoloze vorm van rendement genereren.

Daardoor levert defensief beleggen wel minder rendement op. Op de financiële markt geldt immers dat rendement de prijs is van risico. Hoe minder risico u neemt, hoe minder rendement u kunt verwachten. Veel mensen kiezen vanuit hun gevoel voor een defensief profiel, maar zijn daarmee vaak veel te voorzichtig, waardoor ze zonder goede reden een veel hoger aandelenrendement laten liggen.

En er is nog een ander, vaak onbelicht, risico bij obligaties. Obligaties worden ook verhandeld op een beurs. Stel dat u uw obligatie die 3% rente oplevert tussentijds wilt verkopen, maar er worden inmiddels obligaties verkocht met een hogere rente van 4%. Dan is uw obligatie relatief minder aantrekkelijk en dat heeft gevolgen voor de prijs waartegen uw obligatie verkoopt. Er is natuurlijk niks aan de hand als u de vooraf bepaalde looptijd van uw obligatie volledig uit zit tot aan de einddatum. Maar als u eerder wilt verkopen, dan is dit wel degelijk een risico. Hier komt het fenomeen ‘looptijd’ dus al om de hoek kijken. Later meer over het belang van looptijd.

Hoe kiezen vermogensbeheerders tussen offensief en defensief?

Zoals eerder gezegd, de meeste vermogensbeheerders laten u een vragenlijst invullen. Daarin staan vragen als: hoeveel schommeling in waarde kunt u aan? Wat doet u als uw portefeuille 20% daalt? Wilt u meer rendement of meer zekerheid?

Op basis van uw antwoorden krijgt u een risicoprofiel: ‘zeer defensief’, ‘defensief’, ‘neutraal’, ‘offensief’ of ‘zeer offensief’. Dat profiel bepaalt dan de verdeling tussen aandelen en obligaties in uw portefeuille, waarbij het neutrale profiel een 50-50 verdeling kent.

Het probleem met die vragenlijsten is echter dat niemand van tevoren weet hoe hij of zij in het echt reageert op een crash. U kunt op papier zeggen dat u 30% verlies accepteert, maar als het echt gebeurt, voelt dat heel anders. En de meeste mensen nemen op basis van hun gevoel liever niet teveel risico. Bovendien worden soms zaken die helemaal niet risicovol zijn toch als risicovol ervaren. Daarom is een risicoprofiel op basis van gevoel eigenlijk zinloos. Het geeft een schijnzekerheid. U denkt dat uw portefeuille bij u past, maar dat is gebaseerd op een inschatting van uw gevoel, in plaats van op harde feiten.

Waarom looptijd belangrijker is dan gevoel

Bij Stoic kijken we niet naar uw gevoel. We kijken naar uw looptijd. Want dat is een feit. En feiten zijn betrouwbaarder dan emoties.

De hamvraag bij Stoic luidt: hoe lang kunt u uw geld missen?

• Langer dan 10 jaar? Dan kunt u het volledige bedrag met een gerust hart in aandelen beleggen. Waarom? Omdat de geschiedenis ons leert dat herstel na een crash meestal niet langer dan 10 jaar duurt. Het herstel van de Coronacrash duurde nog geen jaar. De langste herstelperiode ooit gemeten betrof 14 jaar, dat was de crash van 1929 – iets wat daarna nooit meer is voorgekomen. Gemiddeld duurt het herstel van een crash 3,5 jaar. Kortom: als u uw geld langer dan 10 jaar kunt missen, dan loopt u nauwelijks risico. Tussentijds kunnen echter wel de meest ijzingwekkende koersdalingen voorbij komen, maar die moet u dus stoïcijns uitzitten om het daarop volgende herstel ook weer mee te pakken. Heb vertrouwen in het feit dat koersen schommelen, maar dat de wereldeconomie uiteindelijk altijd groeit.
  
  
• 3 tot 10 jaar? Dan beleggen we in middellang lopende staatsobligaties. Er bestaat in dit tijdsbestek immers een kans dat er een koersdaling op de aandelenbeurs optreedt die nog niet is hersteld op het moment dat u uw geld weer nodig heeft.
  
  
• Binnen 3 jaar? Dan beleggen we in kortlopende staatsobligaties. In dit tijdsbestek is de kans immers levensgroot dat er een forse koersdaling plaatsvindt die nog niet is hersteld op het moment dat u uw geld weer nodig heeft. Door alleen voor obligaties met een hele korte looptijd te kiezen, voorkomen we bovendien dat we een obligatie eerder moeten verkopen dan de looptijd van die obligatie. Zo voorkomen we het eerder genoemde risico van dalende koersprijzen van obligaties.

Offensief of defensief beleggen: het is een verkeerde vraag

De vraag of u offensief of defensief moet beleggen, gaat uit van uw persoonlijkheid. Bent u een risicozoeker? Of speelt u liever op safe? Maar uw persoonlijkheid zegt niets over wat verstandig is. En al helemaal niets over hoe de markt zich gedraagt.

De juiste vraag is: wat past bij mijn looptijd?

Als u uw geld bijvoorbeeld 15 jaar kunt missen, dan is 100% aandelen ineens helemaal geen ‘offensieve’ keuze meer. Het is gewoon verstandig! U loopt immers nauwelijks risico, want u heeft alle tijd om een eventuele crash uit te zitten. En u profiteert maximaal van de groei van de wereldeconomie.

Stel u kunt uw geld 15 jaar missen, maar u heeft ook een hele risicomijdende persoonlijkheid. U komt dan bij een reguliere vermogensbeheerder gek genoeg toch in een defensief profiel terecht. Het gevolg is dat u onnodig veel rendement misloopt omdat u vanwege uw ‘risicoprofiel’ een portefeuille toebedeeld krijgt met een boel obligaties in plaats van aandelen. Dat is toch doodzonde?

Omgekeerd: als u uw geld al weer over 3 jaar nodig heeft, dan is zelfs een portefeuille met 50% aandelen te offensief. De kans is gewoon heel reëel aanwezig dat de koersen over 3 jaar lager staan dan nu. Dan staat u op verlies. Dat heeft niets met uw karakter te maken. Dat is gewoon onverstandig.

Stel dat u uw geld slechts drie jaar kunt missen, maar u bent best wel bereid om het nodige risico te nemen. U komt dan bij een reguliere vermogensbeheerder op basis van uw risicoprofiel in een offensief profiel terecht; aandelen dus. De kans is dan reëel dat u binnen die drie jaar verlies maakt. Doodzonde, vooral ook omdat dit voorkomen had kunnen worden.

Kortom: risicoprofielen als ‘offensief’ en ‘defensief’ suggereren dat beleggen een kwestie van persoonlijke voorkeur is. Dat is het niet. Het is een kwestie van feiten: uw looptijd, dus.

Het belang van emoties bij uw looptijd

Als u op basis van een looptijd die langer is dan 10 jaar voor 100% in aandelen zit, dan is dat dus relatief veilig. Ook al worden aandelen gezien als ‘risicovol’ en dus als ‘offensief’. Maar het probleem is dat u dit niet als ‘veilig’ voelt. Er kunnen tussentijds forse crashes optreden. Koersen gaan onderuit. Geopolitieke ontwikkelingen zetten de boel op scherp. De meeste mensen worden daar behoorlijk zenuwachtig van. Als het belegd vermogen dan ineens fors in waarde daalt, dan wil bijna iedereen even uitstappen. Maar dat is precies wat u niet moet doen, want daarmee pakt u een verlies en mist u het herstel dat vroeg of laat optreedt.

Bij Stoic beschermen we u om die reden tegen uw eigen emoties. U kunt bij ons vanzelfsprekend altijd en op elk moment uitstappen. Alleen leggen we voordat u uitstapt, nog één keer, op basis van de feiten uit dat blijven zitten veel verstandiger is. Daardoor blijven onze klanten meestal toch gewoon wél zitten en profiteren ze volledig van het herstel dat volgt.

Samengestelde portefeuilles bij Stoic.

Ook bij Stoic kan uw portefeuille bestaan uit een deel obligaties en een deel aandelen. Maar dat is niet omdat u ‘een beetje risicomijdend bent’. Ook dit is weer volledig gebaseerd op looptijd. Stel dat u een vermogen wilt beleggen van € 1.000.000,-. Daarvan kunt u € 700.000,- langer dan 10 jaar missen. Maar € 300.000,- heeft u binnen nu en drie jaar nodig. Welnu, de € 700.000,- gaat voor 100% in aandelen en de € 300.000,- gaat volledig in obligaties. Uw totale portefeuille bestaat dan voor 30% uit obligaties en voor 70% uit aandelen. Dat is vergelijkbaar met een ‘offensief’ profiel bij een reguliere vermogensbeheerder. Alleen is de samenstelling nu niet gebaseerd op uw ‘risicoprofiel’, maar op uw feitelijke looptijden.

De keuze is aan u.

Voor de goede orde: bij Stoic vult u ook een vragenlijst in waarmee we uw risicobereidheid in kaart brengen. Dat is omdat de Autoriteit Financiële Markten ons dit verplicht. Maar u deelt ook uw looptijden met ons. Wij doen u vervolgens twee voorstellen: eentje gebaseerd op de door de AFM verplichte vragenlijst die tot een risicoprofiel leidt en eentje puur gebaseerd op looptijden. We lichten u het verschil toe en vervolgens heeft u vanzelfsprekend zelf de keuze wat u kiest.

Looptijd bepaalt alles

Offensief of defensief beleggen zijn termen die gebaseerd zijn op uw gevoel. Maar volgens ons is gevoel een slechte basis voor beleggingsbeslissingen. De enige vraag die ertoe doet, is: hoe lang kunt u uw geld missen?

Die vraag bepaalt uw strategie. Niet uw persoonlijkheid. Niet uw risicobereidheid op papier. Gewoon: de feiten.

Bij Stoic werken we daarom niet alleen met risicoprofielen, maar vooral ook met looptijden. Dat is helder. Dat is rationeel. En dat zorgt ervoor dat uw vermogen op de manier wordt belegd die bij uw situatie past. Niet bij uw onderbuikgevoel.

Dat is puur rationeel vermogensbeheer, zonder emoties. Dat is wat we bedoelen met Calm Capital Control.